پاسخ WHO به سوالاتی در مورد شیردهی مادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-۱9
1-آیا COVID-19 میتواند از شیرمادرعبور کند؟
این ویروس تا کنون در شیرمادر مبتلای قطعی / مشکوک به COVID-19 مشاهده نشده است .بنابراین بعید است ازطریق تغذیه مستقیم از پستان مادر یا از طریق شیر مادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 منتقل شود .تحقیقات بر روی شیرمادرمبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19همچنان ادامه دارد.
2-آیا پس اززایمان می توان تماس پوست با پوست نوزاد را با مادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 بلافاصله برقرار کرد و تغذیه با شیرمادر را شروع کرد؟
بله.برقراری تماس پوست با پوست مادر و نوزاد و تداوم مراقبت کانگورویی، موجب بهبود وضعیت تنظیم دمای بدن نوزاد وپیامدهای فیزیولوژیک دیگر وی شده و با کاهش مرگ ومیرنوزادان نیز همراه است .قرارگرفتن نوزاد درکنار مادر،شروع زودرس تغذیه با شیرمادر را امکانپذیر ساخته وباعث کاهش مرگ ومیرنوزادان نیزمیشود."به طور کلی مزایای بیشمار برقراری تماس پوست با پوست مادر و نوزاد وتغذیه با شیرمادر از خطرات احتمالی انتقال وبیماری های مرتبط با 19-COVID بیشتراست"
3-آیا مادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 می تواند به شیردهی ادامه دهد؟
بله.انتقال ویروس COVID-19 ازطریق تغذیه مستقیم از پستان مادر یا از طریق شیر مادر ثابت نشده است .البته درحین شیردهی،مادر باید نکات بهداشتی مناسب مثلا استفاده از ماسک را رعایت کند تا از احتمال انتشار COVID-19 به شیرخوار کاسته شود.دانستن این موضوع برای مادر و خانواده مهم است که در اغلب موارد ابتلا به عفونت COVID-19، کودکان بیماری خفیف یا بدون علامت را تجربه کرده اند.از طرف دیگر شواهد قوی نشان میدهد که تغذیه با شیرمادر باعث کاهش مرگ ومیرنوزادان، شیرخواران و کودکان شده وموجب بهبود وضعیت سلامت وتکامل کودکان درتمام مناطق جغرافیایی واقتصادی می شود.
4-توصیه های بهداشتی برای مادرشیرده مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 ؟
دست ها را به طور مرتب با آب وصابون بشویید یا ازشوینده های پایه الکلی استفاده کنید( به خصوص قبل از لمس کودک).هنگام تغذیه کودک ازماسک استفاده کنید.توجه به نکات ذیل در این خصوص مهم است:-به محض مرطوب شدن ماسک هارا تعویض کنید- بلافاصله ماسکها را دور بریزید-ازماسک چندین باراستفاده نکنید- برای در آوردن ماسک، جلوی ماسک را لمس نکنید بلکه آنرا از پشت ماسک جداکنید- در صورت عطسه یاسرفه بر روی دستمال، بلافاصله آن را دور انداخته ومجددا دست ها را با آب و صابون بشویید یا ازشوینده های پایه الکلی دست استفاده کنید- مرتباً سطوح را تمیز وضدعفونی کنید.
5- آیا ضروری است مادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19، پستان خود را قبل از شیردهی مستقیم یا دوشیدن شیرمادر بشوید؟
اگرمادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 به تازگی برروی پستان یاقفسه سینه خود سرفه کرده باشد باید قبل از تغذیه کودک، پستان خود را به آرامی با آب گرم و صابون حداقل به مدت 20 ثانیه بشوید ولی شست و شوی روتین پستان، قبل ازهربارتغذیه کودک با پستان مادر یا دوشیدن شیر مادر ضرورتی ندارد.
6- اگرمادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 قادر تغذیه شیرخوار با شیرمادر نباشد، بهترین روش تغذیه شیرخوار چیست؟
شیر دوشیده شده:
دوشیدن شیرمادر در درجه اول با کمک دست و درصورت لزوم با استفاده از پمپ مکانیکی انجام میشود .دوشیدن با دست به همان اندازه پمپ میتواند مؤثر باشد. انتخاب شیوه دوشیدن بستگی به تمایل مادر، دردسترس بودن تجهیزات، شرایط بهداشتی وهزینه دارد. دوشیدن شیرمادر برای حفظ تولید شیر مادر حائز اهمیت است تا مادر پس از بهبودی بتواند شیرخوار را با شیرمادرتغذیه کند.مادروهرکسی که به او کمک میکند ،بایدقبل ازدوشیدن شیرمادریالمسهرقسمتازپمپیابطریدستخودرابشویدوازتمیزشدنمناسبپمپبعدازهرباراستفادهاطمینانحاصلشود(.به سؤال10مراجعه کنید شیر دوشیده شده مادر را باید فردی که علامت یاعلائم بیماری ندارد وشیرخوار با اواحساس راحتی میکند و ترجیحا با استفاده از یک فنجان تمیز و یا قاشق (تمیز کردن آن راحت باشد ) به شیرخوار بدهد . مادر / مراقب باید قبل از تغذیه شیرخوار ،دست خودرا بشوید.
شیراهدایی بانک شیر: اگرمادر قادر به دوشیدن شیر نباشد و شیر اهدایی بانک شیرانسانی دردسترس باشد ،تابهبودی حال مادر می توان از شیر اهدایی بانک شیر استفاده کرد.اگراستفاده از شیردوشیده شده یا شیر اهدایی امکان پذیر یا در دسترس نیست روش های زیر را در نظر بگیرید:
شیر دایه: بسته به مقبولیت شیر دایه برای مادر / خانواده، راهنمای کشوری، مقبولیت فرهنگی، دسترسی به دایه وخدمات پشتیبانی دایه/ مادر می توان استفاده از آن را توصیه کرد.
شیر مصنوعی با تدابیری که از امکانپذیر بودن ،طرز صحیح تهیه ،ایمن وپایدار بودن آن اطمینان حاصل شود.
7- آیا به مادر مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 توصیه میشود که علاوه بر شیر مادر از شیر مصنوعی نیز برای شیرخواراستفاده کند؟
خیر،اگرمادرشیرده مبتلای قطعی/ مشکوک به COVID-19 است،هیچ نیازی به اضافه کردن شیر مصنوعی به تغذیه با شیرمادرنیست .دادن شیر مصنوعی، تولید شیرمادر را کاهش میدهد . مادران شیرده باید در خصوص وضعیت به پستان گذاشتن و پستان گرفتن مورد مشاوره وحمایت لازم قرار گیرند تا ازتولید شیر کافی اطمینان حاصل شود.درمشاوره مادرتوسط کارکنان واحد های بهداشتی باید به موضوعاتی از قبیل تغذیه پاسخگو، کمبود شیر مادر، چگونگی پاسخ دادن به نشانه های گرسنگی شیرخوار نیز پرداخته شود تا دفعات تغذیه با شیر مادر نیز افزایش یابد.


